Publieke grond in vlaanderen
In Vlaanderen is nog 53.000 ha landbouwgrond publiek eigendom. Ook steden en gemeenten bezitten vaak nog grond, soms zelfs aanzienlijke arealen. Ben je nieuwsgierig naar publieke landbouwgrond in jouw gemeente? Wil je hier graag lokaal mee aan de slag? Hier geven we tips om je nieuwsgierigheid te stillen en om publieke gronden op de lokale agenda te plaatsen.
Wat bedoelen we met 'publieke grond'?
Publieke grond is grond die in handen is van de overheid. Dat kan gaan om percelen van steden en gemeenten, maar ook van andere overheden en instellingen zoals provincies, OCMW’s, kerkfabrieken, en de Vlaamse of federale overheid. In totaal gaat het in Vlaanderen om zo’n 217.000 hectare publieke grond.
Wanneer we bij De Landgenoten spreken over publieke grond, gaat het meestal over publieke landbouwgrond. Daarvan is er vandaag ongeveer 53.000 hectare in Vlaanderen. Vooral OCMW’s en kerkfabrieken zijn belangrijke eigenaars van landbouwgronden. Bij andere overheden bestaat het publieke patrimonium vaker uit gebieden met een andere bestemming, zoals natuur, recreatie, industrie of wonen.
Het STAM in Gent maakte een boeiende digi-expo over het thema, waar o.a. de geschiedenis van de gronden in Gent aan bod komt.
Landbouwbestemming ≠ landbouwgebruik
Een perceel met landbouwbestemming wordt niet altijd effectief gebruikt door een landbouwer. En omgekeerd worden sommige percelen zónder officiële landbouwbestemming toch wel landbouwkundig gebruikt.
ILVO schat dat ongeveer 64.000 hectare publieke grond in landbouwgebruik is, terwijl slechts 53.000 hectare officieel als landbouwgrond is bestemd. Dat verschil toont hoe complex de realiteit op het terrein soms is.
wat kan je zelf doen?
Informeer je
Ontdek hoeveel publieke grond er in je gemeente aanwezig is en waarom die gronden zo belangrijk zijn voor de lokale landbouw. Het ILVO bracht in 2024 de publieke grond in Vlaanderen en Brussel in kaart in een boeiend onderzoeksrapport.
Hier vind je de belangrijkste cijfers voor alle Vlaamse gemeenten.
Vraag het aan je gemeente
Vraag je gemeente hoe ze publieke landbouwgrond beheert en welke visie ze hanteert wanneer gronden ter beschikking worden gesteld.
Of staat er iets in de beleidsplannnen van je gemeente over publieke gronden? Lokale voedselstrategieën, een lokaal landbouwbeleid, een klimaatplan, de bestuursakkoorden of meerjarenbegrotingen van de nieuwe legislatuur zijn goede plekken om te starten. In veel gemeenten kan je de agenda van de gemeenteraad op voorhand raadplegen. Staan er publieke landbouwgronden op de agenda, dan kan je het openbare deel van een gemeenteraadszitting (digitaal) bijwonen en te weten komen wat de plannen met publieke gronden in je gemeente zijn.
Stimuleer duurzaam beheer
Vraag je lokaal bestuur om, wanneer grond opnieuw ter beschikking wordt gesteld, te kiezen voor boeren die duurzaam werken, zorg dragen voor bodem en landschap, en lokaal voedsel produceren. De Landgenoten biedt ondersteuning op maat voor gemeenten die hun gronden willen inzetten voor agro-ecologische of biologische landbouw.
Breng de gesprekken op gang
Praat met buren, lokale organisaties of landbouwers over de kansen van publieke grond. Ben je lid van een lokale landbouw- of natuurvereniging, of zetel je in een lokale voedsel- of landbouwraad? Zet publieke gronden op de agenda en breng de gesprekken op gang. De Landgenoten kan je daarbij helpen, stel ons je vraag via contact@delandgenoten.be.
Samen kunnen we een verschil maken!