Schaarse landbouwgrond

Jaar na jaar verdwijnt er kostbare landbouwgrond in Vlaanderen. Niet alleen door verstedelijking, maar ook door minder zichtbare fenomenen: verpaarding en vertuining. Deze trends veranderen geleidelijk het landschap en maken de toegang tot landbouwgrond voor actieve boeren en boerinnen almaar moeilijker.

Met verpaarding bedoelen we de toenemende omzetting van landbouwgrond naar recreatieve paardenhouderij. Weilanden die vroeger dienden voor voedselproductie, worden nu ingericht als paardenweides, vaak met paddocks, omheiningen en schuilstallen. De paardensector heeft misschien wel economische waarde. Maar structureel verlies van landbouwgrond betekent ook: minder capaciteit om lokaal ons voedsel te produceren.

Een gelijkaardig fenomeen is vertuining. Daarbij worden landbouwpercelen stukje bij beetje opgenomen in particuliere tuinen of erven. Wat begint als een uitbreiding van een tuin of een recreatieve invulling van een perceel, leidt op termijn tot een versnipperd, moeilijk bewerkbaar landschap. Ook de Vlaamse overheid erkent dit probleem.

De druk stijgt

Boeren en boerinnen voelen de gevolgen van verpaarding en vertuining. De concurrentie op de grondmarkt neemt toe, grondprijzen stijgen en beschikbare percelen worden kleiner en versnipperd. Vooral jonge landbouwers krijgen het daardoor altijd maar moeilijker om een bedrijf uit te bouwen.

Onderzoek van het ILVO toont bovendien dat vrijgekomen landbouwbedrijven vaak veranderen in woningen met grote tuinen of paardenweides. Zo verdwijnt landbouwgrond definitief uit productie. En ook dit artikel beschrijft hoe de groei van recreatieve paardenhouderij de druk op de landbouwgrond verder vergroot.

Landbouwgrond als basis voor een duurzaam voedselsysteem

Dat hoeft echter niet het enige toekomstbeeld te zijn. Er zijn verschillende manieren om landbouwgrond opnieuw centraal te stellen als basis voor een duurzaam voedselsysteem.

Een eerste stap is een sterker ruimtelijk beleid dat landbouwgrond ook daadwerkelijk beschermt tegen functiewijzigingen naar recreatief of residentieel gebruik. Daarnaast kunnen overheden actieve landbouw ondersteunen met aangepaste pachtregelingen, fiscale maatregelen en een grondbeleid dat jonge boeren en boerinnen meer kansen geeft.

Lees verder onder de foto

Ook burgers kunnen een verschil maken

Bij De Landgenoten geloven we dat landbouwgrond een gemeenschappelijk goed is. Daarom kopen duizenden coöperanten samen landbouwgrond aan, om die voorgoed veilig te stellen voor agro-ecologische landbouw. De grond blijft zo uit de speculatieve markt. Via langdurige overeenkomsten vertrouwen we ze toe aan boeren en boerinnen die kiezen voor een duurzame voedselproductie. Zo zorgen we ervoor dat vruchtbare landbouwgrond niet verdwijnt onder paardenweides, siertuinen of andere bestemmingen die de voedselproductie verdringen.

Coöperatief grondbeheer biedt een concreet antwoord op de uitdagingen van verpaarding en vertuining. Niet door mensen tegen elkaar uit te spelen, maar door landbouwgrond opnieuw te zien als een waardevolle hulpbron, eentje die we samen kunnen beschermen. Wie vandaag investeert in landbouwgrond voor de landbouw, investeert immers ook in biodiversiteit, gezonde bodems, lokale voedselproductie en een leefbaar platteland.

De uitdagingen zijn groot, maar de oplossingen bestaan. Door samen landbouwgrond veilig te stellen, bouwen we aan een Vlaanderen waar ook toekomstige generaties boeren en boerinnen de ruimte krijgen om voedsel te produceren. En dat is precies waar De Landgenoten zich elke dag voor inzet.

Meer lezen over deze problematiek?

  • Als we honger willen vermijden, dan moet de paardenweide een moestuin worden – De Standaard
  • Toon Denys, de topambtenaar die de toekomst van het Vlaamse landschap vastlegt: “Soms moeten we ingrijpen. Eén slechte beslissing kan decennialang gevolgen hebben” – De Standaard