Dialoog bij complexe grondvraagstukken

In april trokken Jorunn en Stijn (team publieke gronden) enkele dagen naar Colmar voor een opleiding ‘Territorial Dialogue’. Deze methodiek helpt overheden en lokale actoren om op een constructieve manier met elkaar in gesprek te gaan over gevoelige grond- en gebiedsvraagstukken. Een verslag.

Binnen het Europese netwerk AccessToLand werken verschillende organisaties samen met lokale overheden rond grond en toegang tot grond. Die gesprekken verlopen niet altijd vanzelf: belangen kunnen botsen en niet iedereen zit meteen op dezelfde golflengte. In zulke situaties is een doordachte bemiddelingsaanpak essentieel. De Franse organisatie Geyser heeft daarin decennialange ervaring. Samen met Philippe Baret deelde Geyser binnen AccessToLand de basisprincipes van territorial dialogue als krachtig instrument om vastgelopen gesprekken weer in beweging te brengen.

Territorial dialogue, wat is dat?

Territorial dialogue is een methodiek ontwikkeld door Geyser om constructief om te gaan met conflicten rond grond en ruimte. Ze wordt bijvoorbeeld ingezet bij gevoelige dossiers zoals de aanleg van windmolenparken of discussies rond natuurgebieden.

In plaats van te vertrekken vanuit debat of standpunten, vertrekt territorial dialogue vanuit de leefwereld van de betrokkenen. Waar wonen en werken mensen? Welke noden, zorgen en belangen spelen er? Het doel is niet om iedereen op één lijn te krijgen, maar om te komen tot gedragen oplossingen, met respect voor verschillende perspectieven. De dialoog speelt zich altijd af op lokaal niveau, met mensen die een duidelijke band hebben met het gebied.

Een volledig traject neemt al snel een half tot een volledig jaar in beslag. Eerst worden betrokkenen individueel bevraagd. Daarna volgen drie of vier gezamenlijke sessies, waarin ruimte is om elkaar beter te begrijpen en samen oplossingsrichtingen te verkennen. De rol van de bemiddelaar is daarin essentieel.

Een volledige dialoog is een intensief proces dat we zelf niet vaak zullen doorlopen. De onderliggende principes en technieken nemen we wel mee in onze werking: zorgvuldig luisteren, inzetten op participatie, gelijkwaardigheid creëren en werken aan langetermijnoplossingen.

Naar buiten: leren van de praktijk

En ja, het mooiste aan onze job blijft natuurlijk het terrein op gaan. We bezochten Le Jardin du Trèfle Rouge in Ungersheim, waar de gemeente zelf een biologische boerderij uitbaat. Oud‑burgemeester Jean‑Claude Mensch vertelde hoe de boerderij vertrekt vanuit een visie op autonomie, zowel voor voeding als energie. Vandaag is het ook een plek voor sociale tewerkstelling, gedeelde verwerkingsruimtes voor coöperaties én een incubator waar startende boeren hun bedrijfsmodel kunnen uittesten.

In Reiningue bezochten we Les Champs d’Orion, samen met de boer, de burgemeester en een vertegenwoordiger van de watermaatschappij. Dit bedrijf bewerkt gronden langs de rivier de Doller in eigendom van de stad Mulhouse, die afhankelijk is van deze rivier voor haar drinkwater. Door al sinds de jaren ’90 gronden aan te kopen en ze biologisch te laten beheren (de Franse pachtwet laat dit toe!), hoeft het drinkwater vandaag nauwelijks gezuiverd te worden. 

De inzichten uit de opleiding, gecombineerd met deze praktijkvoorbeelden, nemen we mee in onze trajecten met steden en gemeenten. Ook de uitwisseling met andere Europese partners was bijzonder waardevol. Drie intense, leerrijke en inspirerende dagen!